ปักตะไคร้ เป็นหนึ่งในความเชื่อพื้นบ้านของไทยที่คนจำนวนมากคุ้นเคย โดยเฉพาะในช่วงที่มีการจัดงานกลางแจ้งแล้วเกรงว่าฝนจะตก หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “ปักตะไคร้ไล่ฝน” หรือเห็นคนพูดเล่นกันว่า หากฝนตั้งเค้าให้หาคนมาปักตะไคร้ แต่สำหรับผู้ที่มีความเชื่อว่าจะได้ผล และกำลังหาข้อมูลว่า ปักตะไคร้ เรียกฝน หรือไล่ฝนกันแน่? และใครสามารถเป็นผู้ปักได้ และจำเป็นต้องเป็นผู้หญิงหรือสาวพรหมจรรย์หรือไม่? บทความนี้ Mycontent-thai.com หาคำตอบมาให้ค่ะ
ความเชื่อเรื่องปักตะไคร้ไล่ฝน มีที่มาจากไหน
สำหรับพิธีกรรมการ ปักตะไคร้ ไล่ฝน ถือเป็นหนึ่งในพิการทางความเชื่อของไทยยอดฮิตเมื่อยามต้องการให้สภาพอากาศปลอดโปร่ง โดยเฉพาะเวลาที่มีงานบุญ งานรื่นเริง หรือกิจกรรมกลางแจ้ง อ้างอิงข้อมูลจากบทความใน ปักตะไคร้ ไล่ฝน Pantip ได้มีการบอกเล่าและอธิบายสั้น ๆ ว่า การปักตะไคร้เพื่อห้ามฝนนั้นเป็นความเชื่อของคนไทยหลายกลุ่ม ที่เชื่อกันว่าหากให้สาวบริสุทธิ์ไปทำพิธีปักตะไคร้จะสามารถช่วยทำให้ฝนหยุดตกหรือไม่ตกลงมาได้ ซึ่งถือเป็นพิธีกรรมที่มีความตั้งใจตรงกันข้ามกับการแห่นางแมวเพื่อขอฝนอย่างสิ้นเชิง ทั้งนี้ ความเชื่อเรื่องการปักตะไคร้ไล่ฝนดังกล่าว เป็นสิ่งที่สืบทอดกันมาเนิ่นนานจนยากจะหาจุด
เริ่มต้นที่แน่ชัด บางกระแสสันนิษฐานว่าอาจได้รับอิทธิพลมาจากชาวกะเหรี่ยง คล้ายกับพิธีโบราณอื่น ๆ เช่น พิธีโล้ชิงช้าของพราหมณ์ที่นักปราชญ์บางท่านเคยให้ความเห็นว่ามีความเกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงเช่นกัน นอกจากนี้ ในอดีตยังมีความเชื่อที่เชื่อมโยงกับหญิงสาวบริสุทธิ์ในลักษณะคล้ายคลึงกัน เช่น พิธีกวนข้าวทิพย์ ที่กำหนดให้สาวบริสุทธิ์เป็นผู้ทำพิธี โดยมีคติความเชื่อว่าหากมีแมลงวันหรือมดมาไต่ตอมสาวผู้ใด จะถือเป็นสัญญลักษณ์แสดงว่าหญิงสาวผู้นั้นสูญเสียความบริสุทธิ์ไปแล้ว ซึ่งอาจทำให้เสื่อมเสียชื่อเสียงได้ ด้วยเหตุนี้ ในทางปฏิบัติจริงจึงมักนิยมให้เด็ก ๆ ที่ยังไม่ได้โกนจุกมาเป็นผู้ช่วยทำพิธีแทนเพื่อป้องกันคำครหาจากสังคม
ปักตะไคร้ไล่ฝน คุณสมบัติต้องเป็นอย่างไร ผู้ชายปักได้ไหม?
เมื่อพิจารณาจากรากฐานความเชื่อดั้งเดิม หลายคนมักเข้าใจสับสนว่าผู้ทำพิธีจะต้องเป็นแม่หม้ายหรือหญิงสาวบริสุทธิ์ แต่ในความเป็นจริงแล้ว ตามบันทึกความเชื่อโบราณไม่ได้มีการระบุไว้อย่างตายตัวว่าต้องใช้คาถาอาคมบทใด หรือจำเป็นต้องกำหนดให้เป็นหญิงสาวพรหมจรรย์เสมอไป เนื่องจากการระบุเงื่อนไขเรื่องหญิงสาวบริสุทธิ์นั้น โดยมากมักจะเป็นข้อกำหนดที่พบในพิธีกรรมอื่นอย่างพิธีกวนข้าวทิพย์เสียมากกว่า
ผู้ชายปักตะไคร้ได้ไหม
สำหรับคำถามที่ว่าผู้ชายสามารถทำพิธีนี้ได้หรือไม่ คำตอบคือ ไม่นิยมให้ผู้ชายเป็นผู้ปัก เนื่องจากตามธรรมชาติและคติความเชื่อโบราณ ผู้ชายมักไม่ได้ถูกมองว่ามีสถานะเป็นพรหมจรรย์ในเชิงพิธีกรรมความเชื่อแบบเดียวกับหญิงสาวตามความเชื่อดั้งเดิม จึงทำให้บทบาทการปักตะไคร้มักถูกผูก ติดไว้กับเพศหญิงมากกว่า
ข้อมูลจากงานเขียนด้านคติชนยังพบความเชื่ออีกแบบหนึ่งที่เรียกว่า “ปลูกจักไคร”หรือการปลูกตะไคร้ โดยระบุให้ “แม่หม้ายผัวตาย” เป็นผู้ประกอบพิธี ใช้ตะไคร้ 3 ต้น และปักส่วนปลายลงดินให้โคนชี้ขึ้นฟ้า ความเชื่อนี้จึงเป็นข้อมูลอีกสายหนึ่งที่แตกต่างจากคำบอกเล่าเรื่องสาวพรหมจรรย์ปักตะไคร้
ทำไมต้น “ตะไคร้” ถึงกลายมาเป็นสัญลักษณ์ไล่ฝน
ตะไคร้ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cymbopogon citratus (D.C.) Stapf ตะไคร้เป็นพืชล้มลุกในวงศ์หญ้า (Poaceae) มีลำต้นตั้งตรงและมีความสูงประมาณ 1-2 เมตร ลำต้นกลมแน่น มีกาบใบห่อหุ้มซ้อนกันอยู่หนาแน่นจนกลายเป็นโคนต้นหรือเหง้าสีขาวนวล ใบเป็นใบเดี่ยวเรียวยาว ขอบใบคม มีกลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัวเพราะมีน้ำมันหอมระเหย (Essential oil) เหตุผลที่ต้นตะไคร้ถูกนำมาเป็นสัญลักษณ์ของการไล่ฝนตามคติความเชื่อคือ หนึ่งเป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่หาง่าย สองคะไคร้มีลำต้นที่แข็งเวลาปักกลับด้นแล้วไม่งอ และสามเป็นพืชที่ขึ้นง่ายเมื่อได้รับน้ำเพียงพอ ดังนั้นพิธีการไล่ฝนตามความเชื่อคนโบราณจึงเลือกต้นไม้ชนิดนี้มาทำพิธีไล่ฝน
ในพิธีปักตะไคร้ไล่ฝน ทำไมต้องกลับด้านต้นตะไคร้
ในทางคติชนวิทยาและความเชื่อโบราณของไทย การใช้ตะไคร้มาทำพิธีปักกลับหัว (เอาใบลง เอาโคนขึ้น) เพื่อไล่ฝนหรือห้ามฝน มีที่มาจากเหตุผลทางสัญลักษณ์และความหมายเชิงเปรียบเทียบ ดังนี้:
- การทำสิ่งที่เป็นปฏิปักษ์ต่อธรรมชาติ (การแก้เคล็ด): ตามธรรมชาติแล้ว ต้นไม้ทั่วไปรวมถึงตะไคร้จะต้องมีรากหรือโคนอยู่ใต้ดิน และมีใบชี้ขึ้นรับแสงอาทิตย์และน้ำฝน การที่โบราณให้ “กลับหัว” เอาใบปักลงดินและเอาโคนชี้ฟ้า จึงเป็นการทำในสิ่งที่เป็นตรงกันข้ามกับธรรมชาติอย่างสิ้นเชิง เพื่อถือเป็นการ “ฝืนธรรมชาติ” หรือ “แก้เคล็ด” ให้ลมฟ้าอากาศที่กำลังปั่นป่วนหรือฝนที่กำลังจะตกต้องหยุดชะงักลง
- ลักษณะลำต้นที่ตรงและตั้งตระหง่าน: ตะไคร้เป็นพืชที่มีลำต้นเป็นกอแน่น ตั้งตรงแข็งแรง และมีใบที่รวมตัวกันเป็นระเบียบ คนโบราณจึงใช้เป็นตัวแทนของความตั้งมั่นและความเด็ดเดี่ยวในการปักลงไปเพื่อปัดเป่าหรือแหวกเมฆฝนให้ออกไปจากพื้นที่จัดงานสำคัญต่าง ๆ ครับ
ขั้นตอนการปักตะไคร้ตามความเชื่อ
เมื่ออยากจะลอง “ปักตะไคร้ไล่ฝน” เพื่อให้งานกลางแจ้งราบรื่น การเลือกต้นตะไคร้ และผู้ปักนั้นสำคัญที่สุด โดยมีวิธีดังนี้
- เลือกต้นตะไคร้ที่สมบูรณ์: จัดหาต้นตะไคร้ที่สดและสมบูรณ์ดีจำนวนหนึ่ง โดยเลือกต้นที่ไม่มีรอยช้ำหรือหักงอ
- การจัดท่าทาง (ปักตะไคร้ กลับหัว): จุดสำคัญที่สุดของพิธีกรรมนี้คือ การกลับหัวต้นตะไคร้ โดยเอาส่วนใบหรือปลายยอดปักลงไปในดิน ส่วนบริเวณโคนต้นหรือเหง้าจะชี้ขึ้นฟ้า ซึ่งสื่อความหมายถึงการทำสิ่งที่เป็นตรงกันข้ามกับธรรมชาติ เพื่อเป็นการแก้เคล็ดให้ฝนที่กำลังจะตกหยุดลง
- การปักลงดินในพื้นที่โล่ง: นำต้นตะไคร้ที่กลับหัวแล้วไปปักลงในดินบริเวณกลางแจ้งหรือพื้นที่จัดงาน โดยจัดแต่งก้านใบให้เรียบร้อยตามความเหมาะสม เพื่อให้พิธีการตามความเชื่อโบราณเสร็จ สมบูรณ์ตามประเพณีที่ปฏิบัติกันมา
ข้อห้ามในความเชื่อการปักคะไคร้ไล่ฝน
หากคุณเลือก “ปักคะไคร้ไล่ฝน” แล้ว สิ่งที่ไม่ควรทำคือ ไปเตะโดนต้นตะไคร้บริเวณที่ทำพิธีกรรม (ซึ่งเคยเกิดขึ้นมาแล้ว) ตามความเชื่อของชาวกะเหรี่ยง หรือพราหมณ์สมัยก่อน จะนิยมไม่ให้หญิงสาวที่ทำพิธีปักคะไคร้อาบน้ำ ห้ามล้างมือ ในขณะที่ประกอบพิธีกรรม และบางงานเลือกปักหลายๆ จุด เพื่อป้องกันความผิดพลาดขณะประกอบพิธี
คำแนะนำอีกอย่างหนึ่งที่ผู้ใหญ่บอกต่อกันมา ไม่นิยมบอกใครไว้ว่าจะทำพิธีปักตะไคร้ เนื่องจากคนส่วนใหญ่เชื่อว่าหญิงสาวที่ทำพิธีต้องเป็นหญิงบริสุทธิ์ หากเลือกเด็กหญิง หรือหญิงสาวที่มาปักแล้วเกิดลมเพลมพัดฝนเทลงมา จะทำให้เสียชื่อเสียงไปด้วย
ถือว่าบทความนี้เป็นคอนเทนต์อ่านสนุกๆ บ่งบอกที่มาของเหตุผลว่าทำไมคนสมัยก่อนถึงเลือก “ปักตะไคร้ไล่ฝน” และที่น่าแปลกใจคือมีหลายครั้งที่วิธีนี้ช่วยให้งานอีเว้นท์กลางแจ้งหลายงานราบรื่น ก็ขอให้บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปให้ผู้อ่านได้เพิ่มความเข้าใจเรื่องพิธีกรรมนี้ค่ะ
อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง
- รวม 10 เครื่องรางพุทธคุณตามความเชื่อปลดหนี้ แก้หนี้ ตัดหนี้สิน
- กำไลหยกพม่า ความเชื่อ ความงาม พร้อมวิธีเลือกซื้อให้ตรงไซส์
- คเณศจตุรถี 2569 วันไหน? รู้จักความสำคัญ วันบูชาพระพิฆเนศ
- ความลับเลขสวย หมวดทะเบียนรถอะไรที่แพงที่สุดในประเทศไทย?
- ลอดโบสถ์ วัดไหนบ้าง? พบกับ 10 สถานที่ลอดโบสถ์วิหาร ช่วยเสริมดวง ปัดเป่าเคราะห์ร้าย
เพื่อนๆ สามารถพูดคุยและติดตามข่าวสาร Mycontent-thai.com ได้ที่กลุ่ม “โค้ดส่วนลด Shopee Lazada ฯลฯ by My Content” และแปะลิ้งค์ Affiliate ได้ที่กลุ่ม “แปะลิ้งค์ โค้ดส่วนลด Shopee, Lazada, TikTok by mycontent V2” ฟรี!! ไม่มีค่าใช้จ่าย^^
เก็บโค้ดส่วนลดวันเลขเบิ้ล 1.1 – 12.12 : คลิก LAZADA | SHOPEE
เก็บโค้ดส่วนลดกลางเดือน MIDMONTH SALE : คลิก LAZADA | SHOPEE
เก็บโค้ดส่วนลดวันเงินเดือนออก PAYDAY : คลิก LAZADA | SHOPEE
จองตั๋วเครื่องบินที่พักโรงแรมกับLAZADA by Agoda คลิกที่นี่
จองตั๋วเครื่องบินที่พักโรงแรมกับSHOPEE คลิกที่นี่
จองตั๋วกิจกรรมที่พักโรงแรมwww.Klook.com
