กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช (Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation) เป็นหน่วยงานราชการระดับกรม สังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการรักษาความสมดุลของระบบนิเวศ ความหลากหลายทางชีวภาพ และการบริหารจัดการพื้นที่ป่าอนุรักษ์ของประเทศไทย

ประวัติความเป็นมา “กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช”

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ได้รับการจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2545 ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 ในสมัยรัฐบาลของดร.ทักษิณ ชินวัตร การจัดตั้งกรมนี้เป็นการปรับปรุงโครงสร้างโดยแยกงานด้านการอนุรักษ์ป่าไม้ สัตว์ป่า และพืชพรรณ ออกมาจาก “กรมป่าไม้” เดิม (ซึ่งในปัจจุบันกรมป่าไม้จะเน้นดูแลป่าสงวนแห่งชาตินอกเขตป่าอนุรักษ์และการส่งเสริมไม้เศรษฐกิจ) เพื่อให้การบริหารจัดการและบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ของประเทศมีความเป็นเอกภาพ ตรงจุด และคล่องตัวมากยิ่งขึ้น

บทบาทและหน้าที่หลักของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช

ภารกิจหลักของกรมอุทยานแห่งชาติฯ มุ่งเน้นไปที่การอนุรักษ์ คุ้มครอง และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชในเขตป่าเพื่อการอนุรักษ์ โดยสามารถจำแนกหน้าที่สำคัญได้ดังนี้

• การอนุรักษ์และคุ้มครองผืนป่าอนุรักษ์: มีหน้าที่ดูแลรักษาผืนป่าในรูปแบบของอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า และวนอุทยาน เพื่อป้องกันการบุกรุก ทำลายป่า และการลักลอบตัดไม้ทำลายป่า
• การคุ้มครองและฟื้นฟูประชากรสัตว์ป่าและพันธุ์พืช: ดำเนินการวิจัย ขยายพันธุ์ และอนุรักษ์สัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ ควบคุมการค้าสัตว์ป่าและพืชป่าที่ผิดกฎหมาย (รวมถึงการดูแลตามอนุสัญญา CITES) พร้อมทั้งจัดการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า เช่น ปัญหาช้างป่ารุกรานพื้นที่ชุมชน
• การป้องกันและควบคุมไฟป่า: จัดตั้งหน่วยปฏิบัติการเพื่อเฝ้าระวัง ดับไฟป่า และรณรงค์ให้ความรู้แก่ประชาชนในพื้นที่ เพื่อลดปัญหากลุ่มควันและฝุ่นละออง PM 2.5 ที่มีสาเหตุมาจากไฟป่า
• การบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์: พัฒนาและดูแลระบบการท่องเที่ยวในเขตอุทยานแห่งชาติให้เป็นระเบียบ มีการจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยว (Carrying Capacity) เพื่อไม่ให้กระทบต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมอำนวยความสะดวกและความปลอดภัยให้แก่นักท่องเที่ยว

ปัจจุบันประเทศไทยมีอุทยานแห่งชาติกี่แห่ง?

ปัจจุบัน กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช มีหน้าที่ดูแลรับผิดชอบอุทยานแห่งชาติทั้งหมด 156 แห่งทั่วประเทศ (ซึ่งครอบคลุมทั้งอุทยานแห่งชาติทางบกและอุทยานแห่งชาติทางทะเล) นอกจากนี้ยังมีผืนป่าที่อยู่ระหว่างการเตรียมการประกาศจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเพิ่มเติมในอนาคตอีกหลายแห่ง

งบประมาณที่ได้รับในแต่ละปี

กรมอุทยานแห่งชาติฯ ได้รับจัดสรรงบประมาณแผ่นดินเฉลี่ยปีละประมาณ 9,000 – 11,000 ล้านบาท ขึ้นอยู่กับนโยบายของรัฐบาลในแต่ละปีงบประมาณ โดยงบประมาณก้อนใหญ่จะถูกนำไปใช้ในด้าน:

1. การบริหารจัดการและเงินเดือนบุคลากร/เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนป่า (Smart Patrol)
2. โครงการป้องกันและดับไฟป่าทั่วประเทศ
3. การพัฒนาสวัสดิการเจ้าหน้าที่และการจัดซื้ออุปกรณ์ความปลอดภัย (เช่น อาวุธปืนและชุดปฐมพยาบาล)
4. การเยียวยาประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากสัตว์ป่า (เช่น งบกลางกรณีเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากช้างป่า)

สมุดพาสปอร์ตท่องเที่ยวอุทยาน (Passport to Thailand National Parks)

สำหรับสายลุยและนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบการสะสมตราประทับใน “หนังสือเดินทางท่องเที่ยวอุทยานแห่งชาติ” หรือที่เรียกกันติดปากว่า สมุดพาสปอร์ตอุทยาน ทางกรมอุทยานแห่งชาติฯ ได้จัดแคมเปญกระตุ้นการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ พร้อมมอบสิทธิประโยชน์และรางวัลใหญ่สุดพิเศษสำหรับผู้ที่สามารถสะสมตราประทับอุทยานแห่งชาติครบทุกแห่งทั่วประเทศ (156 แห่ง)ดังนี้ครับ

เงื่อนไขและสิทธิประโยชน์ที่จะได้รับเมื่อประทับตราครบทุกแห่ง

• ตราประทับพิเศษและของที่ระลึก: จะได้รับตราประทับพิเศษที่ระลึกหน้าสุดท้ายในชื่อ “สุดยอด นักท่องเที่ยวอุทยานแห่งชาติ” พร้อมของที่ระลึก และลายเซ็นกำกับจากอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช
• ยกเว้นค่าบริการเข้าอุทยานฯ ฟรี 1 ปี: ได้รับสิทธิ์ยกเว้นค่าบริการผ่านเข้าอุทยานแห่งชาติและวนอุทยานทั่วประเทศฟรี สำหรับผู้มีชื่อบนบัตรและยานพาหนะคู่ใจ 1 คัน โดยสามารถใช้สิทธิ์เข้าได้ไม่จำกัดจำนวนครั้ง ภายในระยะเวลา 1 ปีนับตั้งแต่วันออกบัตรรางวัล
• สิทธิ์เข้าพักบ้านพักอุทยานฯ ฟรี 2 ครั้ง: ได้รับการยกเว้นค่าที่พักในเขตอุทยานแห่งชาติและวนอุทยาน จำนวน 1 หลัง (หลังละไม่เกิน 4 คน) โดยสามารถใช้สิทธิ์ได้ 2 ครั้ง ครั้งละไม่เกิน 2 คืน ภายในระยะเวลา 1 ปีเช่นกัน

สมุดพาสปอร์ตอุทยานนี้ นอกจากจะเป็นของสะสมที่สร้างความทรงจำและบันทึกการเดินทางที่ยอดเยี่ยมแล้ว ของรางวัลจากแคมเปญนี้ยังถือเป็นรางวัลตอบแทนความมุ่งมั่นของเหล่านักเดินทางหัวใจสีเขียวได้อย่างคุ้มค่าที่สุดครับ

ที่ตั้งสำนักงานใหญ่กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช: เลขที่ 61 ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900 (ตั้งอยู่ภายในบริเวณกรมป่าไม้เดิม ตรงข้ามมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน)

Read More :

• วางแผนอ่านหนังสือ “เตรียมสอบราชการ” ยังไงให้ผ่านในรอบเดียว
• 5 หนังสือคู่มือสอบ นักการข่าวปฏิบัติการ สำนักข่าวกรองแห่งชาติ 2569/2026
• “หนังสือสอบตำรวจ” ฉบับอัปเดต 2569 อ่านเล่มไหนดีให้สอบติดเร็ว!
• หนังสือสอบเจ้าพนักงานศาลยุติธรรมปฏิบัติการ สำนักงานศาลยุติธรรม 5 เล่ม ยอดนิยม
• 5 หนังสือ + คอร์สติวสอบข้าราชการท้องถิ่น