• พระกินกาแฟได้ไหม? ต้องการส่งกาแฟไปให้ญาติ หรือเพื่อนที่บวชเป็นพระ จะผิดวินัยสงฆ์หรือเปล่า? กลัวจะไม่ได้บุญ
• ถ้าพระกินกาแฟได้ แล้วกาแฟแบบไหนที่ถวายได้?​ กาแฟซอง 3 in 1, กาแฟสด และกาแฟกระป๋อง ถวายได้ไหม?
• กาแฟจัดว่าเป็นน้ำปานะหรือเปล่า? และเครื่องดื่มอะไรที่ฆราวาสไม่ควรถวายพระสงฆ์

ทุกวันนี้เราเห็นร้านกาแฟสดเกิดขึ้นเยอะแยะเต็มไปหมด ฆราวาสอย่างเราจะดื่มกาแฟกี่โมงก็แล้วแต่ความสะดวก แต่ถ้าหากต้องการถวายกาแฟให้พระสงฆ์ ถือว่าเป็นเรื่องที่ทำได้หรือไม่? บทความนี้จะมาแนะนำเพื่อนๆ ให้รู้จักการถวายกาแฟให้พระสงฆ์ กาแฟแบบไหนถวายได้ กาแฟแบบไหนที่พระสงฆ์ฉันได้ไม่ผิดวินัย

ประวัติกาแฟที่เข้ามาในประเทศไทย และคตินิยมในการถวายกาแฟแก่พระสงฆ์

มีบันทึกว่าประเทศไทยรู้จักการปลูกกาแฟมาตั้งแต่สมัยอยุธยา แต่ในเวลานั้นยังไม่เป็นที่นิยม จนกระทั่งเข้าสู่สมัยรัชกาลที่ 3 (พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว) ขุนนางและชนชั้นสูงเริ่มดื่มกาแฟ โดยเรียกว่า “ข้าวแฝ่” (เพี้ยนมาจากคำว่า Coffee) หมอบรัดเลย์ (Dr. Dan Beach Bradley) มิชชันนารีชาวอเมริกัน ได้บันทึกไว้ในหนังสืออักขราภิธานศรับท์ (พ.ศ. 2416) นิยามคำว่ากาแฟไว้ว่า “กาแฟ ต้นไม้อย่างหนึ่ง มาแต่เมืองนอก เม็ดมันต้มน้ำร้อนกินคล้ายใบชา”

ด้วยลักษณะเป็นเครื่องดื่มพรีเมี่ยมที่ได้รับประทานกันเฉพาะคนชั้นสูง ในกลุ่มเจ้านาย คหบดี และพระสงฆ์ ด้วยความที่เหล่าคหบดีเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา บางครั้งจึงจัดให้มีกาแฟอยู่ในสำรับถวายเพลมาตั้งแต่ในยุคนั้น

ร้านกาแฟแห่งแรกและสังคมเมือง: ในสมัยรัชกาลที่ 5 เริ่มมีร้านกาแฟแห่งแรกชื่อ “ตุงฮูสโตร” และต่อมามีสภากาแฟเกิดขึ้น ทำให้วัฒนธรรมการดื่มกาแฟแพร่หลายสู่สามัญชน ญาติโยมที่ดื่มกาแฟแล้วเห็นประโยชน์ว่าช่วยให้ตื่นตัว จึงเกิดจิตศรัทธานำกาแฟมาใส่บาตรหรือจัดเป็นสังฆทานถวายพระด้วย

ยุคบุกเบิกสายพันธุ์โรบัสต้า (ภาคใต้)

กาแฟที่นิยมในช่วงแรก เป็นสายพันธุ์โรบัสต้า มีข้อมูลปรากฎว่าในปี พ.ศ. 2447 (สมัยรัชกาลที่ 5) นายดีหมุน ชาวไทยมุสลิมผู้เดินทางไปแสวงบุญ ณ เมืองเมกกะ ประเทศซาอุดีอาระเบีย ได้นำเมล็ดพันธุ์กาแฟสายพันธุ์โรบัสต้า (Robusta) กลับมาและทดลองปลูกเป็นครั้งแรกที่ ตำบลบ้านโหนด อำเภอสะบ้าย้อย จังหวัดสงขลา ซึ่งได้ผลดีและขยายพันธุ์ไปยังจังหวัดอื่นๆ ในภาคใต้จนกลายเป็นพืชเศรษฐกิจ

ยุคปฏิวัติสายพันธุ์อาราบิก้า (ภาคเหนือ)

ในปี พ.ศ. 2493 เริ่มมีการนำสายพันธุ์อาราบิก้า (Arabica) เข้ามาปลูก แต่จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2512 เมื่อพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ทรงมีพระราชดำริจัดตั้ง “โครงการหลวง” เพื่อส่งเสริมให้ชาวไทยภูเขาปลูกกาแฟอาราบิก้าทดแทนการปลูกฝิ่น ซึ่งช่วยพลิกฟื้นผืนป่าและสร้างรายได้ที่ยั่งยืนมาจนถึงปัจจุบัน

ในสมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้พระสงฆ์ฉันสิ่งที่เป็น “เภสัช” (ยารักษาโรค) เพื่อบำบัดความป่วยไข้ รวมถึง “น้ำปานะ” เครื่องดื่มที่ช่วยบรรเทาความกระหาย ยามเหนื่อยล้าจากการปฏิบัติธรรม กาแฟ เป็นเครื่องดื่มที่มาจากพืช ในทางพระพุทธศาสนาเรียกเครื่องดื่มประเภทนี้ว่าอยู่ใน “ยาวชีวิก” และเป็นส่วนหนึ่งในเภสัช 5 ที่รับประทานได้ตลอดทั้งวัน ยกเว้น กาแฟที่ใส่นมหรือครีมเทียม จะไม่สามารถฉันได้หลังเที่ยง

แนะนำ 10 กาแฟ 3 in 1 ถวายพระ อร่อย ได้บุญ ดีต่อสุขภาพ

เพื่อสุขภาพที่ดีของพระสงฆ์ในระยะยาว การเลือกกาแฟถวายพระยุคนี้ควรเน้นสูตร น้ำตาลน้อย ไขมันต่ำ หรือสูตรเจ/สูตรไม่มีไขมันทรานส์ เพื่อป้องกันโรคชุด (ความดัน เบาหวาน ไขมัน) นี่คือ 10 แบรนด์ที่เหมาะแก่การซื้อถวายมากที่สุด:

1. เนสกาแฟ เบลนด์ แอนด์ บรู สูตรน้ำตาลน้อย (Nescafe Blend & Brew Less Sugar)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟยอดฮิตที่เข้าถึงง่าย หอมกลิ่นกาแฟคั่วบดแท้ๆ แต่ปรับสูตรให้น้ำตาลลดลงถึง 25% รสชาติยังคงเข้มข้น กลมกล่อม เหมาะสำหรับตักบาตรตอนเช้า

2. เบอร์ดี้ 3 อิน 1 โรบัสต้า สูตรลดน้ำตาล (Birdy 3 in 1 Robusta Less Sugar)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

สำหรับพระสงฆ์ที่ชอบรสชาติเข้มข้นสะใจ ตัวนี้ลดน้ำตาลลง 50% แต่ยังคงความหอมมันของกาแฟโรบัสต้าแท้ ช่วยให้ตื่นตัวพร้อมปฏิบัติศาสนกิจ

3. มอคโคน่า ทรีอินวัน ตริเปิ้ล (Moccona 3 in 1 Trio Rich & Smooth)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟสไตล์นุ่มลึก กลิ่นหอมอโรมาโดดเด่น มีสูตร Less Sugar ที่ช่วยลดปริมาณน้ำตาลลง แต่ยังคงความละมุนและฟองนุ่ม

4. เขาช่อง 3 อิน 1 รสแท้ (Khao Shong 3 in 1 Original)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

แบรนด์กาแฟไทยแท้ที่อยู่คู่บ้านเรามานาน เด่นเรื่องความเข้มข้น รสชาติถูกปากคนไทย บรรจุซองแยกพกพาสะดวก เหมาะใส่ในสังฆทาน

5. ซุปเปอร์กาแฟ 3 อิน 1 สูตรออริจินัล (Super Coffee 3 in 1)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟโรบัสต้าแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รสชาติเข้มข้น กลมกล่อม ราคาเป็นมิตร หาซื้อง่ายตามท้องตลาดทั่วไป

6. กาแฟกลอรี่ ฮาโล คอฟฟี่ (Glory Halo Coffee)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟสำเร็จรูป มีสารสกัดที่ช่วยดูแลสุขภาพดวงตา ปราศจากไขมันทรานส์ แคลอรีต่ำ

7. เนเจอร์กิฟ คอฟฟี่ ทเวนตี้ วัน (Naturegift Coffee 21)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

ขึ้นชื่อเรื่องกาแฟผสมวิตามินและแร่ธาตุรวม 21 ชนิด ไม่มีคอเลสเตอรอล ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาล ช่วยบำรุงสุขภาพและให้พลังงานที่พอเหมาะ

8. กิฟฟารีน รอยัลคราวน์ รีดิวซ์ ชูการ์ (Giffarine Royal Crown Reduced Sugar)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟปรุงสำเร็จที่ลดปริมาณน้ำตาลลงจากสูตรปกติถึง 30% รสชาติกลมกล่อม หอมมันกำลังดี ปลอดภัยจากไขมันทรานส์

9. บิวติ สริน กาแฟผสมโสม (Beauti Srin Ginseng Coffee)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟ 3 in 1 ที่ผสมสารสกัดจากโสม น้ำตาลต่ำ ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต บำรุงกำลัง

10. กาแฟดอยช้าง 3 อิน 1 (Doi Chang Coffee 3 in 1)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

สัมผัสกาแฟพรีเมียมจากอาราบิก้าแท้ 100% บนดอยสูง กลิ่นหอมละมุนเป็นเอกลักษณ์ รสชาติกลมกล่อม เหมาะสำหรับถวายเป็นของประณีตในโอกาสพิเศษ

รวม 5 กาแฟดำกระป๋องยอดฮิต ถวายพระได้ชัวร์ ไม่ผิดวินัยสงฆ์

หากคุณกำลังมองหากาแฟกระป๋องที่พระสงฆ์สามารถฉันหลังเที่ยงได้สบายใจ แถมยังดีต่อสุขภาพ (น้ำตาลน้อยหรือไม่มีน้ำตาลเลย) นี่คือแบรนด์ยอดนิยมที่หาซื้อได้ตามร้านสะดวกซื้อทั่วไปครับ:

11. กาแฟดำกระป๋องเบอร์ดี้ แบล็ค (Birdy Black)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟดำกระป๋องยอดนิยมอันดับต้นๆ รสชาติเข้มข้น หอมกลิ่นกาแฟคั่วบดแท้ๆ มีสูตรหวานน้อยที่ใช้น้ำตาลต่ำ ช่วยให้พระสงฆ์ตื่นตัวและสดชื่นยามบ่าย ถวายง่าย พระฉันได้สบายใจ

12. กาแฟดำกระป๋องเนสกาแฟ อเมริกาโน่ (Nescafe Americano)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟดำสไตล์อเมริกาโน่แท้ๆ รสชาติเข้มข้นปานกลาง ละมุน ดื่มง่าย มีทั้งสูตรออริจินัล (หวานกำลังดี) และสูตรไม่มีน้ำตาล (Zero Sugar) เหมาะมากสำหรับพระผู้ใหญ่ที่ต้องคุมระดับน้ำตาลและไขมัน

13. กาแฟดำกระป๋องยูซีซี แบล็ค คอฟฟี่ (UCC Black)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟดำพรีเมียมสัญชาติญี่ปุ่น จุดเด่นคือ ไม่มีน้ำตาลและไม่มีแคลอรีเลย (0%) รสชาติกาแฟแท้เข้มข้นและสะอาดสะอ้าน เหมาะสำหรับถวายแด่พระสายปฏิบัติหรือพระวัดป่าที่เคร่งครัดเรื่องวินัยสงฆ์และการดูแลสุขภาพ

14. กาแฟดำกระป๋องบอส คอฟฟี่ แบล็ค (Boss Coffee Black)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

กาแฟดำพร้อมดื่มที่ใช้กระบวนการสกัดเย็น (Flash Brew) ทำให้ได้รสชาติที่นุ่มลึก ไม่ขมฝาดจนเกินไป ดื่มง่ายและสดชื่น เหมาะสำหรับถวายในช่วงหน้าร้อนเพื่อให้พระสงฆ์ดับกระหาย

15. กาแฟดำกระป๋องอาซาฮี วันดา แบล็ค (Asahi Wonda Black)

คลิกสั่งซื้อราคาพิเศษได้ที่ SHOPEE | LAZADA

อีกหนึ่งแบรนด์กาแฟดำยอดนิยมที่เด่นเรื่องความหอมของเมล็ดกาแฟคั่ว รสชาติเข้มข้นพอดี ไม่ใส่นมและน้ำตาล พระสงฆ์สามารถฉันหลังเที่ยงเพื่อแก้ง่วงได้อย่างปลอดภัย

หลักในการถวายกาแฟแก่พระสงฆ์ คือช่วงเช้าท่านสามารถดื่มกาแฟได้ทุกประเภท แต่หลังเที่ยงหากถวายกาแฟสด ก็ไม่ควรถวายกาแฟใส่นม และครีมเทียม และหากเป็นกาแฟ 3 in 1 และกาแฟกระป๋องที่มากับชุดสังฆทาน เมื่อถวายแล้วพระท่านก็จะเก็บไว้ฉันวันถัดไป สรุปแล้วหากต้องการถวายกาแฟให้พระ แต่ไม่มั่นใจว่าพระฉันกาแฟได้ไหม ให้พลิกฉลากข้างห่อมาดูก่อนค่ะ

Q & A น้ำอะไรไม่ควรถวายพระสงฆ์ เป็นพระห้ามดื่มอะไรบ้าง

แม้ว่าสมัยพุทธกาล จะไม่ได้มีเครื่องดื่มต่างๆ ที่หลากหลายเท่ากับปัจจุบันนี้ แต่ข้อกำหนดในศีลของพระสงฆ์ก็ได้อธิบายอาหาร ยา และเครื่องดื่มต่างๆ ที่เหมาะสมสำหรับพระสงฆ์ ซึ่งเมื่อดื่มแล้วจะไม่ไปทำให้เกิดการอาบัติผิดศีล ผิดวินัยต่างๆ ที่อาจส่งผลต่อการบำเพ็ญศีลของพระสงฆ์ เนื่องจากพระสงฆ์ฉันอาหารได้วันละสองมื้อ ดังนั้นจึงมีข้อกำหนดเกี่ยวกับเครื่องดื่มที่สามารถดื่มได้ระหว่างวัน และข้อยกเว้นเกี่ยวกับยาต่างๆ ที่ต้องกลืนหรือรับประทานไว้ในพระวินัย

ประเภทที่ 1 : ยาวกาลิก

คืออาหารที่พระพุทธเจ้าอนุญาตให้ฉันได้ตั้งแต่เช้าถึงเที่ยงวัน เมื่อรับประเคนแล้วรับประทานได้แคี่ชั่วเวลาเช้า ถึงเที่ยงวันนั้น ได้แก่ อาหารต่างๆ และ ผัก ผลไม้ รวมถึงขนม

ประเภทที่ 2 : ยามกาลิก

คือเครื่องดื่ม หรือน้ำคั้นผลไม้ที่คั้นแยกเมล็ดออกให้มากที่สุด รับประทานได้ชั่วระยะเวลาวันหนึ่งกับคืนหนึ่ง เท่ากับว่าดื่มได้ทั้งกลางวันและกลางคืน

ประเภทที่ 3 : สัตตาหกาลิก

คือของที่รับประเคนไว้แล้ว ฉันได้ใน 5 วัน ได้แก่ เภสัชทั้ง 5 ได้แก่ เนยใส, เนยข้น, น้ำมัน, น้ำผึ้ง และอ้อย

ประเภทที่ 4 : ยาวชีวิก

คือของที่ฉันได้ไม่จำกัดเวลาของชีวิต ได้แก่ ของที่ใช้ปรุงเป็นยา ได้แก่ พืช หรือผลไม้ที่มีส่วนต่างๆ เป็นยา ตามที่พระวินัยกำหนดไว้ในความหมายของเภสัช

เครื่องดื่มที่พระสงฆ์ดื่มได้ตลอดทั้งวัน คือน้ำผลไม้ที่รับประเคนมาแล้ว ต้องดื่มได้ในวันนั้น และก่อนอรุณของวันใหม่ ซึ่งน้ำปานะ จัดอยู่ในกลุ่มเครื่องดื่มที่เรียกว่า “ยามกาลิก”​ ที่พระสงฆ์ดื่มได้ช่วงกลางวันและกลางคืน ลักษณะของน้ำปานะที่ถูกต้อง มีดังนี้ พระวินัยได้บัญญัติเกี่ยวกับน้ำปานะไว้ 8 ชนิด ได้แก่ น้ำมะม่วง, น้ำชมพู่หรือน้ำหว้า, น้ำกล้วยมีเม็ด, น้ำกล้วยไม่มีเม็ด, น้ำมะทราง, น้ำลูกจันทร์หรือองุ่น, น้ำเหง้าอุบล และ​น้ำมะปรางหรือลิ้นจี ซึ่งเป็นน้ำผลไม้คั้นกาก มีวิธีการทำคือ ต้องคว้านเมล็ดออกให้มากที่สุด แล้วเอาผ้าห่อ บิดเอาเฉพาะน้ำออกจากผ้า เติมน้ำให้รสชาติพอดี

Q : พระกินน้ำปั่นได้ไหม

A : จากข้อนี้จึงสรุปได้ว่า “พระดื่มน้ำปั่นหลังเพลไม่ได้” ไม่ว่าจะเป็นน้ำผลไม้ปั่นแยกกาก หรือไม่แยกกาก หรือน้ำปั่นอื่นๆ ที่มีน้ำแข็ง เพราะน้ำแข็งที่ไม่แตกละเอียด พระท่านจะต้องกลืน หรือเคี้ยวบ้าง หากเครื่องปั่นไม่ละเอียด ดังนั้นจึงไม่ควรถวายน้ำผลไม้ปั่นแด่พระภิกษุสงฆ์หลังเที่ยง

Q : พระกินกาแฟได้ไหม

A : ใครที่เคยถวายเครื่องดื่มแก่พระสงฆ์คงจะทราบแล้วว่า กาแฟเป็นเครื่องดื่มที่ถวายพระได้ เนื่องจากกาแฟจัดอยู่ในกลุ่มเมล็ดของพืชที่เป็นยาได้ แต่ก็ต้องเป็นกาแฟดำ ถ้าเป็นกาแฟที่ผสมนม หรือน้ำตาล ต้องดื่มภายในวันนั้น ไม่ให้ค้างคืน ซึ่งทำให้การดื่มกาแฟ 3 in 1 หรือกาแฟกระป๋องนั้นไม่สมควร ถวายได้แต่ท่านต้องดื่มภายใน 7 วัน  

ดังนั้นการถวายกาแฟ 3 in 1 หรือกาแฟกระป๋อง ถวายได้ แต่ต้องไม่เยอะเกินจำนวนที่ไม่เหมาะสมต่อการบริโภคต่อวัน ถ้าใส่ไปเยอะ ก็กลับกลายเป็นว่าเป็นภาระท่านต้องเอาไปแจกจ่ายผู้อื่นต่อไปอีก

Q : พระกินกาแฟหลังเที่ยงได้ไหม

A : หากมองกาแฟเป็น “สัตตาหกาลิก” หรือเภสัชทั้ง 5 ไม่ว่าจะผสมนม หรือไม่ผสมนม ถ้าจัดอยู่ในกลุ่มยานี้แล้วล่ะก็ ดื่มหลังเที่ยงได้ แต่ต้องรับประทานภายใน 7 วัน หลังรับประเคน แต่ถ้าหากเป็นกาแฟใส่ไข่มุกแบบที่นิยมกันบางร้านล่ะก็ ดื่มไม่ได้ เพราะต้องเคี้ยวนั่นเอง

Q : พระกินชาเย็นได้ไหม

A : ชาเย็นก็เป็นอีกข้อ ที่มีผู้คนสงสัยมากเช่นกัน ชาเย็น แบบชาไทยที่นิยมดื่มในปัจจุบันมีส่วนผสมของ น้ำตาล นมข้น อยู่มาก ดังนั้นหากจะนำไปถวายท่าน ก็เป็นเครื่องดื่มที่ท่านต้องดื่มภายในวันนั้น แต่ก็ไม่ได้จัดเป็นน้ำปานะที่ดื่มได้ทั้งกลางวันและกลางคืน

ชาอย่างเดียว จัดเป็นยา ท่านนำไปชงดื่มเมื่อไหร่ก็ได้ แต่ถ้าเป็นชาเย็นผสมนม หรือน้ำตาล เมื่อรับประเค็นแล้วก็ต้องรีบดื่มภายใน 7 วัน

Q : พระกินโกโก้ได้ไหม

A : เมล็ดโกโก้ แม้ว่าจะจัดเป็นยาได้ แต่บางท่านก็ไม่ได้ยอมรับว่าเครื่องดื่มโกโก้เป็นยา เพราะมีส่วนผสมของ นม เนย น้ำตาลต่างๆ ที่ปรุงแต่งรสชาติมาแล้ว โดยเฉพาะเมนูปั่นที่ผสมน้ำแข็ง พระต้องฉันด้วยการกลืน จึงทำให้บางวัดปฏิเสธเมนูนี้สำหรับการกินหลังเที่ยง